(उपन्यास-सम्राट् प्रेमचंद के इयाद में। तर्ज-विदेसिया)
गोरवन के राज रहे, बिगड़ल समाज रहे।
मकरी बीनत रहे जाला मोरे सथिया।
जनता तबाह रहे, सूझत न राह रहे,
देसवा के निकले देवाला मोरे सथिया।
पापी अंगरेजवन के जुलुम बढ़त रहे,
मदत में सेठ-साहूकार मोरे सथिया।
राजा-महराजा, जमींदार, पटवारी सभे
चूसत रहे जनता के खून मोरे सथिया।
देसवा के पनिया, विदेस के मछरिअन से
आपन मिठासवा गंवावे मोरे सथिया।
विद्या आबरू संस्कृती देस के बिलात रहे
घुनत रही सुरसती माथ मोरे सथिया।
कपिल, कणाद, व्यास, वाल्मीकि, कालीदास
केहू केना होत रहे पूछ मोरे सथिया।
सूरदास, तुलसी, कबीर के कवित्त-सभ
खोजलो प कतो ना भेंटात मोरे सथिया।
हिन्दिया त बनल रहे, चेरिया-लंउड़िया हो
अंगरेजी बनल महरानी मोरे सथिया।
देस के किसनवा मजूरवा बेहाल रहन
केहू नाहीं रहे पूछ निहार मोरे सथिया।
ओही रे समइया में कीच के कंवल लेखा,
प्रेमचंद लिहलन जनम मोरे सथिया।
जेकरा ना जिनिगी में पनिया भेंटाइल रहे,
ओकरो पिअसिया मिटवलन मोरे सथिया।
जेकरा न हूब रहे, ठाढ़ होके चलहूँ के
ओकरो के लठिया थम्हवलन मोरे सथिया।
तोपवा-बनूकवा के कमवा कलम कइलस,
अंगरेजी राज हलकान मोरे सथिया।
लोरवा जेकर केहू पोछले ना रहे कबो
ओकरो के नायक बनवलन मोरे सथिया।
होरी, हीरा, घीसू, माधो, गोबर आ धनिया के
सभवा के बीचवा बइठलन मोरे सथिया।
'कर्मभूमि', 'रंगभूमि', 'गबन', 'गोदान' लिखि के
हमनीं के रहिया देखवलन मोरे सथिया।
छपन बरिस के उमिरिया में चलि गइलन,
देस-दुनिया रोवे पुक्का फारि-मोरे सथिया।
बाकी रही कायम हरदम उनुकर निसनियाँ हो
ऊ त हवन रोसनी के खान मोरे सथिया।
अबहीं ना देस के बिपतिया घटल बिया
सुखी ना किसान-मजदूर मोरे सथिया।
बेलछी, नरायनपुर, पिपरा आ पारस बिगहा
जुलुम के कहता कहानी मोरे सथिया।
दुनिया में बढ़ल आवे, समराजी पंजवा हो
देसवा में मचल हहकार मोरे सथिया।
जहाँ-जहाँ होतबा बिरोधवा जुलुमवा के
उहाँ बाड़न प्रेमचन्द ठाढ़ मोरे सथिया।
(upanyas samrat premchand ke iyaad mein. tarj videsiya)
gorvan ke raaj rahe, bigDal samaj rahe.
makri binat rahe jala more sathiya.
janta tabah rahe, sujhat na raah rahe,
desva ke nikle devala more sathiya.
papi angrejvan ke julum baDhat rahe,
madat mein seth sahukar more sathiya.
raja mahraja, jamindar, patvari sabhe
chusat rahe janta ke khoon more sathiya.
desva ke paniya, vides ke machharian se
aapan mithasva ganvave more sathiya.
vidya aabru sanskriti des ke bilat rahe
ghunat rahi surasti maath more sathiya.
kapil, kanad, vyaas, valmiki, kalidas
kehu kena hot rahe poochh more sathiya.
surdas, tulsi, kabir ke kavitt sabh
khojlo pa kato na bhentat more sathiya.
hindiya ta banal rahe, cheriya lanuDiya ho
angreji banal mahrani more sathiya.
des ke kisanva majurva behal rahan
kehu nahin rahe poochh nihar more sathiya.
ohi re samaiya mein keech ke kanval lekha,
premchand lihlan janam more sathiya.
jekara na jinigi mein paniya bhentail rahe,
okro piasiya mitavlan more sathiya.
jekara na hoob rahe, thaaDh hoke chalhun ke
okro ke lathiya thamhavlan more sathiya.
topva banukva ke kamva kalam kailas,
angreji raaj halkan more sathiya.
lorva jekar kehu pochhle na rahe kabo
okro ke nayak banavlan more sathiya.
hori, hira, ghisu, madho, gobar aa dhaniya ke
sabhva ke bichva baithlan more sathiya.
karmbhumi, rangbhumi, gaban, godan likhi ke
hamnin ke rahiya dekhavlan more sathiya.
chhapan baris ke umiriya mein chali gailan,
des duniya rove pukka phari more sathiya.
baki rahi kayam hardam unukar nisaniyan ho
uu ta havan rosani ke khaan more sathiya.
abhin na des ke bipatiya ghatal biya
sukhi na kisan majdur more sathiya.
belchhi, narayanpur, pipra aa paras bigha
julum ke kahta kahani more sathiya.
duniya mein baDhal aave, samraji panjva ho
desva mein machal hahakar more sathiya.
jahan jahan hotba birodhva julumva ke
uhaan baDan premchand thaaDh more sathiya.
(upanyas samrat premchand ke iyaad mein. tarj videsiya)
gorvan ke raaj rahe, bigDal samaj rahe.
makri binat rahe jala more sathiya.
janta tabah rahe, sujhat na raah rahe,
desva ke nikle devala more sathiya.
papi angrejvan ke julum baDhat rahe,
madat mein seth sahukar more sathiya.
raja mahraja, jamindar, patvari sabhe
chusat rahe janta ke khoon more sathiya.
desva ke paniya, vides ke machharian se
aapan mithasva ganvave more sathiya.
vidya aabru sanskriti des ke bilat rahe
ghunat rahi surasti maath more sathiya.
kapil, kanad, vyaas, valmiki, kalidas
kehu kena hot rahe poochh more sathiya.
surdas, tulsi, kabir ke kavitt sabh
khojlo pa kato na bhentat more sathiya.
hindiya ta banal rahe, cheriya lanuDiya ho
angreji banal mahrani more sathiya.
des ke kisanva majurva behal rahan
kehu nahin rahe poochh nihar more sathiya.
ohi re samaiya mein keech ke kanval lekha,
premchand lihlan janam more sathiya.
jekara na jinigi mein paniya bhentail rahe,
okro piasiya mitavlan more sathiya.
jekara na hoob rahe, thaaDh hoke chalhun ke
okro ke lathiya thamhavlan more sathiya.
topva banukva ke kamva kalam kailas,
angreji raaj halkan more sathiya.
lorva jekar kehu pochhle na rahe kabo
okro ke nayak banavlan more sathiya.
hori, hira, ghisu, madho, gobar aa dhaniya ke
sabhva ke bichva baithlan more sathiya.
karmbhumi, rangbhumi, gaban, godan likhi ke
hamnin ke rahiya dekhavlan more sathiya.
chhapan baris ke umiriya mein chali gailan,
des duniya rove pukka phari more sathiya.
baki rahi kayam hardam unukar nisaniyan ho
uu ta havan rosani ke khaan more sathiya.
abhin na des ke bipatiya ghatal biya
sukhi na kisan majdur more sathiya.
belchhi, narayanpur, pipra aa paras bigha
julum ke kahta kahani more sathiya.
duniya mein baDhal aave, samraji panjva ho
desva mein machal hahakar more sathiya.
jahan jahan hotba birodhva julumva ke
uhaan baDan premchand thaaDh more sathiya.
स्रोत :
पुस्तक : विजेन्द्र अनिल के गीत (पृष्ठ 14)रचनाकार : विजेन्द्र अनिल
प्रकाशन : संरचना प्रकाशन, आरा
संस्करण : 1993
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
