भागौ बहिनी कछु ना बोलौ
सुनि ल्या कतहूँ ना किह्यू जिकर
बड़की बखरी मा नधा बाय
दुइ दिन से करकच-दहकच्चर
छोटकी पतोह विधवा बाटै
पेटे मा लिहे पाप बाटै
सासू से लड़त पुरहरे बा
कि तोहरे जाती भै बाटै
ना सूई-फार करब अबकी
मानब ना बइठब सउरी मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
नाउन भउजी बखरी कै खास
आइन दौरी वै बदहवास
गोहराय कै बोलिन हमहूँ से
बेवा रानी चलि बसीं आज
गोली से भरी रही पिस्टल
जानिन कि धरी बाय छूछै
खटका दबि गै अनजाने मा
छतिया छलिनी-छलिनी होइगै
देखतै-देखत हमरी आँखी
गिरि परीं धड़ाम जमीनी मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
भइँसिया खड़ी बम्मात बाय
गइया नाहीं पगुरात बाय
पिल्लन के साथ कुकुरियौ अब
घर छोड़ि कहूँ काँ जात बाय
मुसरी बोलै चूचू-चूचू
नरदहा छछुंदर चिक-चाऊँ
करखही बिलरिया देखे बा
पंजा मारै माऊँ – माऊँ
सनपाती पड़िया भोकरत बा
मूड़ी उठाय कै बाँ बाँ बाँ
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
बेवा बूआ गुस्सान रहीं
आयीं औ’ चली गयीं जल्दी
बइठका म बइठा घिरा हये
थान्हें कै बड़े दरोगा जी
वै कहअ थैं चीर-फार होई
बड़के मालिक रिरियात हये
केव कहत बा मान गये बाटे
अब खुदै फुकावै जात हये
तर-उप्पर मनई जमा हये
सरसौ ना गिरै जमीनी मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
ऊ सुवर चरावै आय रही
पेड़े के तरे छहाँत रही
लहचोरा पिपरे कै गोदा
चटकारा दइकै खात रही
यक बड़ा-बड़कवा आइ गये
सन्हें से सनकारै लागै
जब बात सुनिस नाहीं वनकै
छपकी लइकै मारै लागे
बोले तू हियाँ से भागि जाव
फिर गोड़ धरिव न खेते मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
बतिया मन-भित्तर धरे रही
मनमाफिक मौका तड़त रही
रोवाँ केवाँच कै पुड़िया मा
धोती-कोने गठियाये रही
ऊ रहा चपरहा जात रहा
मुँह दाबे पान चबात रहा
कपड़ा निकारि जुट्टा उप्पर
ताले मा पौंड़ि नहात रहा
चल दिहिस पहिरि उज्जर कपड़ा
अड़बंग लागि कुछ देहीं मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
पहिले चुनचुन चुन चुनचुनान
फिरु खबर-खबर खजुवाय लाग
छेदै मानौ मधु कै माछी
आँड़य आँड़ा भाला कै धार
आँगा निकारि भागै दउरै
चिल्लाय बार रहि-रहि नोचै
धूरी-माटी मा लोटि-पोट
बालू कंडा गोबर रगरै
हाय रे दइया ! जानेन नाहीं
जहर मेंड़ के जुट्टा मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
bhagau bahini kachhu na bolau
suni lya kathun na kihyu jikar
baDki bakhri ma nadha baay
dui din se karkach dahkachchar
chhotki patoh vidhva batai
pete ma lihe paap batai
sasu se laDat purahre ba
ki tohre jati bhai batai
na sui phaar karab abki
manab na baithab sauri ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
naun bhauji bakhri kai khaas
aain dauri vai badahvas
gohray kai bolin hamhun se
beva rani chali basin aaj
goli se bhari rahi pistal
janin ki dhari baay chhuchhai
khatka dabi gai anjane ma
chhatiya chhalini chhalini hoigai
dekhatai dekhat hamri ankhi
giri parin dhaDam jamini ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
bhainsiya khaDi bammat baay
gaiya nahin pagurat baay
pillan ke saath kukuriyau ab
ghar chhoDi kahun kaan jaat baay
musri bolai chuchu chuchu
naradha chhachhundar chik chaun
karakhhi bilariya dekhe ba
panja marai maun – maun
sanpati paDiya bhokrat ba
muDi uthaay kai baan baan baan
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
beva bua gussan rahin
ayin au’ chali gayin jaldi
baithka ma baitha ghira haye
thanhen kai baDe daroga ji
vai kaha thain cheer phaar hoi
baDke malik ririyat haye
kev kahat ba maan gaye bate
ab khudai phukavai jaat haye
tar uppar manii jama haye
sarsau na girai jamini ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
uu suvar charavai aay rahi
peDe ke tare chhahant rahi
lahchora pipre kai goda
chatkara daikai khaat rahi
yak baDa baDakva aai gaye
sanhen se sankarai lagai
jab baat sunis nahin vanakai
chhapki laikai marai lage
bole tu hiyan se bhagi jaav
phir goD dhariv na khete ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
batiya man bhittar dhare rahi
manmaphik mauka taDat rahi
rovan kevanch kai puDiya ma
dhoti kone gathiyaye rahi
uu raha chaparha jaat raha
munh dabe paan chabat raha
kapDa nikari jutta uppar
tale ma paunDi nahat raha
chal dihis pahiri ujjar kapDa
aDbang lagi kuch dehin ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
pahile chunchun chun chunachunan
phiru khabar khabar khajuvay laag
chhedai manau madhu kai machhi
anDay anDa bhala kai dhaar
anga nikari bhagai daurai
chillay baar rahi rahi nochai
dhuri mati ma loti pot
balu kanDa gobar ragarai
haay re daiya ! janen nahin
jahar menD ke jutta ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
bhagau bahini kachhu na bolau
suni lya kathun na kihyu jikar
baDki bakhri ma nadha baay
dui din se karkach dahkachchar
chhotki patoh vidhva batai
pete ma lihe paap batai
sasu se laDat purahre ba
ki tohre jati bhai batai
na sui phaar karab abki
manab na baithab sauri ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
naun bhauji bakhri kai khaas
aain dauri vai badahvas
gohray kai bolin hamhun se
beva rani chali basin aaj
goli se bhari rahi pistal
janin ki dhari baay chhuchhai
khatka dabi gai anjane ma
chhatiya chhalini chhalini hoigai
dekhatai dekhat hamri ankhi
giri parin dhaDam jamini ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
bhainsiya khaDi bammat baay
gaiya nahin pagurat baay
pillan ke saath kukuriyau ab
ghar chhoDi kahun kaan jaat baay
musri bolai chuchu chuchu
naradha chhachhundar chik chaun
karakhhi bilariya dekhe ba
panja marai maun – maun
sanpati paDiya bhokrat ba
muDi uthaay kai baan baan baan
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
beva bua gussan rahin
ayin au’ chali gayin jaldi
baithka ma baitha ghira haye
thanhen kai baDe daroga ji
vai kaha thain cheer phaar hoi
baDke malik ririyat haye
kev kahat ba maan gaye bate
ab khudai phukavai jaat haye
tar uppar manii jama haye
sarsau na girai jamini ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
uu suvar charavai aay rahi
peDe ke tare chhahant rahi
lahchora pipre kai goda
chatkara daikai khaat rahi
yak baDa baDakva aai gaye
sanhen se sankarai lagai
jab baat sunis nahin vanakai
chhapki laikai marai lage
bole tu hiyan se bhagi jaav
phir goD dhariv na khete ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
batiya man bhittar dhare rahi
manmaphik mauka taDat rahi
rovan kevanch kai puDiya ma
dhoti kone gathiyaye rahi
uu raha chaparha jaat raha
munh dabe paan chabat raha
kapDa nikari jutta uppar
tale ma paunDi nahat raha
chal dihis pahiri ujjar kapDa
aDbang lagi kuch dehin ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
pahile chunchun chun chunachunan
phiru khabar khabar khajuvay laag
chhedai manau madhu kai machhi
anDay anDa bhala kai dhaar
anga nikari bhagai daurai
chillay baar rahi rahi nochai
dhuri mati ma loti pot
balu kanDa gobar ragarai
haay re daiya ! janen nahin
jahar menD ke jutta ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
स्रोत :
पुस्तक : पाहीमाफी (पृष्ठ 197)रचनाकार : आशाराम ‘जागरथ’
प्रकाशन : रश्मि प्रकाशन, लखनऊ
संस्करण : 2021
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
